برونشیت مزمن و آمفیزم دو نوع از بیماری های تنفسی هستند که به خانواده ”بیماری انسدادی مزمن مجاری تنفسی“ شناخته می شوند.این بیماری در حال حاضر بسیار شایع و در بعضی از جوامع تا 5 درصد افراد را مبتلا کرده و متاسفانه سومین علت مرگ و میر در بسیاری از کشورها میباشد.
علاوه بر افزایش شیوع بیماری ، میزان مرگ و میر و ناخوشی حاصل از این بیماری ها در جهان در حال افزایش می باشد.
1- عوامل ابتلا به بیماری انسدادی ریه چیست؟ شایعترین علت ابتلا به این بیماری ها مصرف سیگار است به طوری که 85 تا 90 درصد مبتلایان به این بیماری ها سیگاری هستند.هر چه طول مدت و مقدارمصرف سیگار بیشتر باشد شانس ابتلا به بیماری های انسدادی مزمن ریوی بیشتر می شود. از طرف دیگر استعمال هر گونه مواد دخانی دیگر مثل پیپ ، چپق و مواد مخدر استنشاقی نیز می تواند باعث ابتلا به این بیماری ها گردد.
سابقه ابتلا به آسم و تحریک پذیری مجاری تنفسی
آلودگی هوا، عفونت های تنفسی در دوران کودکی ، تماس با گرد و غبار بخصوص ذرات کتان و پنبه ، کشاورزی ، کار در معادن ذغال سنگ ، تماس با دود ذغال ، نانوایی بخصوص با تنورهای ذغالی و چوب و هیزم نیز میتوانند سبب ایجاد این بیماری ها گردند.
گاهی بعضی بیماری های ژنتیکی نیز باعث ابتلا به این بیماری ها به خصوص به صورت خانوادگی میگردند.
2- آیا با تولید سیگار های جدید با نیکوتین کمتر و به اصطلاح سبک تر تغییری در میزات شیوع این بیماریها حاصل شده است؟
تغییر در میزان نیکوتین و قطران سیگار در طول دهه های اخیر هیچ تاثیری در کاهش ابتلا به این بیماری ها نداشته است. بنابر این به افراد مبتلا گوشزد میگردد تغییر در نوع سیگار مصرفی تفاوت چندانی در سیر بیماری ایجاد نخواهد کرد.
3- علائم بیماری های انسدادی مزمن ریوی چیست؟
این بیماری ها باعث ایجاد تنگی نفس بخصوص در مراحل اولیه تنگی نفس کوششی و فعالیتی ،سرفه ، خس خس ،دفع خلط و گهگاه خلط خونی و در صورت عدم درمان و پیشرفت نارسایی قلبی و در نتیجه تورم اندام و سر و صورت میگردند.
بیماری های انسدادی مزمن ریوی شانس ابتلا به سرطان ریه ، شانس عفونت های تنفسی ،سکته قلبی و لخته شدن خون در وریدها را افزایش می دهند.
این بیماری ها شایعترین علت پارگی خود بخودی ریه ها و ورود هوا در محفظه اطراف ریه و شایعترین علت خلط خونی مزمن و غیر حجیم می باشند.
4 – راه های تشخیص این بیماری ها چیست؟
در مرحله اول شرح حال و معاینه بالینی به تشخیص اولیه این بیماری ها کمک میکند.در مرحله بعدی عکس قفسه سینه و انجام تست های ریوی به رد سایر بیماریها و تشخیص قطعی بیماری و تشخیص شدت بیماری برحسب میزان انسداد مجاری تنفسی کمک خواهند کرد.
5 – بهتری راه جلوگیری از پیشرفت این بیماری ها چیست؟
بیماری های انسدادی ریه ،بیماری های التهابی پیشرونده ریوی می باشند که در صورت عدم درمان مناسب و عدم قطع تماس با عوامل خطرساز پیشرفت کرده و علائم آن و شدت بیماری افزایش می یابند.
بهترین راه برای جلوگیری از پیشرفت بیماری قطع کامل مصرف سیگار و عدم تماس با هوای آلوده و گرد و غبار می باشد.
دریافت مداوم اکسیژن در صورتی که معیار های آن برای فرد وجود داشته باشد علاوه بر کم کردن علائم بیماری به افزایش کیفیت و کمیت زندگی مبتلایان کمک کرده ، میزان بستری شدن بیمار در بیمارستان بخصوص خطر نارسایی تنفسی و بستری در بخش مراقبتهای ویژه (آی سی یو) را کاهش میدهد و میزان نیاز به دارو را در افراد مبتلا کم میکند.
تزریق واکسن انفلوانزا به صورت سالیانه و تزریق واکسن ذات الریه (واکسن ایمن کننده برای پنوموکوک) شانس عفونت های پر خطر و بستری بیماران را کاهش میدهد.
6- بهترین راه درمانی در این بیماری ها چیست؟
چهار جز درمانی در این بیماری ها عبارتند از:
1- درمان طبی و دارویی
2- اکسیژن درمانی
3- بازتوانی ریوی
4- در مواقع خاص پیوند ریه
7 – درمان دارویی مناسب چیست؟
با توجه به اینکه در حال حاضر داروهای استنشاقی بسیار موثری در درمان بیماری های تنفسی وجود دارد بندرت نیاز به استفاده از داروهای سیستمیک وجود دارد.
8 – میزان و نحوه مصرف اکسیژن چگونه است؟
اگر بیمار نیاز به مصرف اکسیژن دارد لازمست جهت دست یابی به همه اهداف اکسیژن درمانی در طی شبانه روز حداقل به میزان 15 ساعت اکسیژن دریافت کند که ترجیحا عمده مصرف ان بایستی در طی شب و خواب باشد.بیمار بایستی قبل از ورزش و فعالیتهای بدنی و حتما قبل از صرف غذا اکسیژن دریافت کند.
9 – رژیم غذایی بیماران بایستی چگونه باشد؟
بیماران بایستی از غذای کم نمک استفاده کنند. مصرف مواد قندی کم و مصرف چربی های گیاهی و پروتئین و فیبر افزایش یابد. تعداد وعده های غذایی افزایش ولی حجم غذا در هر وعده کم شود. از مصرف نوشابه های گازدار و مواد صنعتی و حاوی افزودنی خودداری شود.قبل از تغذیه بهتر است بیماران استراحت کرده و اکسیژن دریافت کنند.در بین غذا آب و بخصوص نوشابه های گازدار مصرف نشود.از مصرف مواد محرک و غذاهای تند و پر ادویه پرهیز شود